Segðu engum # 29744

Segðu engum. Skáldsaga eftir Jöhönnu Kristjónsdóttir.
Í 44. tölublaði, 12 árgang, 1963, tímaritsins Frjáls þjóð er sagt frá bók Jóhönnu Kristjónsdóttur.

"Aðalpersónan í þessari
Reykjavikursögu er 16 ára
stúlka í 3. bekk Menntaskólans, og segir hún söguna í
fyrstu persónu. Meginuppistaðan er viðskipti hennar
við pilt í 6. bekk, Arnljót,
og barátta hennar gegn því
að faðir hennar giftist aftur;
en móðir stúlkunnar er látin
fyrir hálfu öðru ári. Frásögnin er öll röskleg, en reyndar
næsta snöggsoðin á köflum — til dæmis tólfti kafli, sem
ég sé yfirleitt ekki hvaða erindi rekur. Sagan er talsvert
spennandi framan af, þannig að lesandinn fær áhuga á
fólkinu. Þar er þessi feimulausa frásögn:
„I landsprófsckmd í fyrra
var ég með bekkjarbróður
mínum. Hann er vinalegur
drengur, en ósköp barnalegur í hugsanagangi . En ég
vissi, að hann var ofsalega
hrifinn af mér og ég vildi
ekki særa hann með því að
segja honum upp. Svo féll
hann á landsprófinu og síðan höfum við ekki sézt.

En eg er í aðra röndina fegin að hafa verið með honum,
pá lærði ég að kyssa Og ég
veit, að Arnljótur hefur verið með mörgum stelpum,
enda kyssir hann ógurlega
vel".

En þrátt fyrir þessa reynslu
piltsins, mistekst honum að
liggja stelpuna í fyrsta — og
eina — skiptið sem hann á
völ á því í sögunni. Þótt sú
athöfn sé að sönnu talin
heldur ómerkileg, þá eru viðskipti þessara menntaskólanema ekki hugtæk eftir þetta.
Yfirleitt er unga fólkinu í
sögunni lýst með augum
blaðamanns, en ökki skálds;
blaðamaður getur vitaskuld
sagt margan sannleik um
ungt fólk og gert snjallar athugasemdir um það — en í
bók, sem kallar sig skáldsögu,
hlýtur maður að lýsa eftir
sannleika á hærra piani. Það
er ekki hlutverk skálds að
skrásetja, referera veruleikann, heldur umskapa hann,
birta hann í nýju gervi og
æðra ljósi. Sú umsköpun gerist ekki í þessari sögu.
Sum frásögn bókarinnar
þykir mér enda orka mikils
tvímælis frá öllum sjónar-
miðum. Víst eru dæmi þess,
að sextán ára stúlka hafi andúð á því að eignast stjúpu.
En Sigrún er einmitt ekki
þannig úr garði gerð frá
hendi höfundar; mér þætti
"eins líklegt, að hún hefði
reynt að útvega föður sínum
nýjan kvenmann, ef hann
sjálfan hefði skort uppburði
eða vilja. Þegar giftingardagurinn rennur síðan upp,
stúlkan ekur suður í Nauthólsvík og veður þar út í
sjóinn til að drekkja sér, þá
er það ekki einusinni sönn
blaðamennska, heldur aðeins
vandræðalegur endahnútur á
þeim þætti sögunnar sem frá
upphafi studdist varla við
rök. Sjálft niðurlagið, hinn
örstutti lokakafli, er hinsvegar samboðið ungu skáldi,
sem aldurs vegna gæti átt
allan þroska fyrir höndum.

Á kápusíðu bókarinnar
eru prentuð eftirfarandi ummæli úr dómi undirritaðs um
fyrra verk Hönnu Kristjónsdóttur: „Sagan er rituð af
fjöri og frásagnargleði. Hinni
ungu skáldkonu eru léðir ótvíræðir rithöfundarhæfileikar; og hún ætti að hefjast
handa á nýjan leik undireins og henni gæfist tóm til".
Eftir lestur þessarar nýju
sögu vildi ég hafa'hliðsttæðan kafla á þessa leið: „Sagan
er rituð af fjöri og frásagnargleði. Hinum unga höfundi er léð ótvíræð ritgáfa,
en sjálf skáldgáfan liggur dálítið á, huldu" — gæsalappir
lokast. Þó synja ég ekki fyrir það, að Hönnu Kristjónsdóttur tækist betur, er henni
gæfist tóm í þriðja sinn ef henni er á annað borð alvara í hug.

B. B.